Svako dete će moći da se izjašnjava na sudu: Starosna granica u novom Porodičnom zakonu se briše

Svako dete, ne samo starije od 10 godina, moći će da iznosi svoje mišljenje u sudskom ili upravnom postupku u kome se odlučuje o njegovim pravima, ukoliko budu usvojene izmene i dopune Porodičnog zakona.

Po trenutnim odredbama Porodičnog zakona, mišljenje u sudskom ili upravnom postupku može da daje samo dete koje je napunilo 10 godina, međutim, po prednacrtu novog Porodičnog zakona, starosna granica od 10 godina se ukida.

U članu 265, Porodičnog zakona, trenutno u stavu 2 piše „Dete koje je navršilo 10 godinu života i koje je sposobno za rasuđivanje može samo odnosno preko nekog drugog lica ili ustanove zatražiti od organa starateljstva da mu postavi kolizijskog staratelja“, a u stavu 3 „Dete koje je navršilo 10 godinu života i koje je sposobno za rasuđivanje može samo odnosno preko nekog drugog lica ili ustanove zatražiti od suda da mu postavi privremenog zastupnika zbog postojanja suprotnih interesa između njega i njegovog zakonskog zastupnika.

U prednacrtu Zakona o izmenama i dopunama Porodičnog zakonika, međutim ukida se ova granica od 10 godina, tj. briše se rečenica “ koje je navršilo 10 godinu života“.

– Ukida se granica od 10 godina za davanje mišljenja deteta u sudskom ili upravnom postupku u kome se odlučuje o njegovim pravima. To znači da svako dete, bez obzira na uzrast, u skladu sa svojom sposobnošću da rasuđuje, može izraziti svoje mišljenje u postupku – navodi se u javnim konsultacijama u postupku pripreme prednacrta Zakona o izmena i dopunama Porodičnog zakona i dodaje:

– Osim toga, ukida se obaveza suda i organa uprave da utvrđuju mišljenje deteta u prisustvu lica koje dete samo izabere, čime se postupak pojednostavljuje, a pravilno uzimanje mišljenja i zaštita prava deteta obezbeđuje uzimanjem mišljenja deteta u saradnji sa školskim psihologom odnosno organom starateljstva, porodičnim savetovalištem ili drugom ustanovom specijalizovanom za posredovanje u porodičnim odnosima u prisustvu stručnog lica.

Ukidanje starosne granice, još jedna je stavka budućeg Porodičnog zakona, pored ukidanja fizičkog kažnj..anja dece, koja izaziva polemiku.

Advokat El Sarag Sarah, u vezi sa ovom novinom u budućem Porodičnom zakonu kaže da je ukidanje ove odredbe kontardiktorno rešenje.

– Dakle, ukida se mogućnost detet nakon navršene 10. godine života da ima mišljenje u vezi sa stvarima koje se tiču njegovih prava, ali dete može samo da bira kolizijskog staratelja, da se obrati centru, pedagogu u školi i slično, da ga ono zastupa u vezi sa njegovim pravnim ili upravnim stvarima. Dakle, odabir osobe ili institucije je moguć ukoliko su mu interesi zakonskog zastupnika (roditelja) u suprotnosti sa njegovim. Dete dakle može da prepozna da su mu interesi u suprotnosti ali ne može da izrazi svoje mišljenje? – pita El Sarag Sarah.

Ona objašnjava da time zakonodavac daje mogućnost i sposobnost detetu da BIRA ko će zastupati njegove interese ali mu UKIDA pravo na mišljenje nakon navršene 10. godine.

Biljana Lajović, specijalista školske psihologije, član Upravnog odbora Centra za prava deteta kaže da je ovo veoma delikatno pitanje. Na pitanje može li svako dete da rasuđuje ispravno, ona kaže da ovde nije stvar istine nego opredeljenja.

– U slučaju, na primer, da se dete izjašnjava sa kojim će roditeljem da bude, u redu je razgovarati sa detetom o tome i pitati ga, ali svaka takva situacija dovodi dete u procep, koliko god da dete ima godina 10, 12, 15… Pogotovo sam postupak razvoda bi trebalo da se vodi drugačije, tako da se dete ne stavlja u procep – ističe Lajović.

Zarad izrade nacrta Porodičnog zakona, do 10. juna bi trebalo da bude osnovana radna grupa koja će izraditi tekst koji bi trebalo prvo a prođe javnu raspravu, a onda da ide na usvajanje.

Izvor: telegraf.rs